Kod 01 Nedir?
Deneme Süresinde İşveren Feshi

Kod 01 – Deneme Süresinde İşveren Feshi

SGK İşten Çıkış Kodu 01, deneme süresi devam ederken işverenin, iş sözleşmesini bildirimsiz ve tazminatsız olarak sona erdirmesi halinde kullanılan çıkış kodudur.
Bu kod yalnızca işveren feshi için geçerlidir ve işçi feshi durumlarında kullanılamaz.

Kod 01’in yasal dayanağı 4857 sayılı İş Kanunu’nun 15. maddesidir.

Kanuni Dayanak – 4857 Sayılı İş Kanunu m.15

4857 sayılı İş Kanunu’nun 15. maddesine göre taraflar iş sözleşmesine deneme süresi koyabilir.
Deneme süresi;

• Bireysel iş sözleşmelerinde en çok 2 ay,

• Toplu iş sözleşmesi (TİS) bulunan işyerlerinde en fazla 4 ay olabilir.

Deneme süresi; işverenin işçiyi, işçinin de işi değerlendirdiği özel ve sınırlı bir dönemdir.
Bu süre içinde işveren, iş sözleşmesini:

• Herhangi bir gerekçe göstermek zorunda olmaksızın,

• Bildirim (ihbar) süresine uymadan,

• Kıdem ve ihbar tazminatı doğmaksızın

feshedebilir.
Ancak bu yetki yalnızca deneme süresi devam ettiği sürece kullanılabilir.

Kod 01 Hangi Durumlarda Kullanılır?

Kod 01 yalnızca aşağıdaki şartların tamamı birlikte mevcutsa kullanılır:

• İş sözleşmesinde deneme süresi açık ve yazılı olarak yer alıyorsa,

• Deneme süresi henüz sona ermemişse,

• İş sözleşmesini sona erdiren taraf işveren ise,

• Fesih, deneme süresi içinde ve bildirimsiz yapılmışsa,

• Fesih, haklı veya haksız neden tartışmasına girmeden gerçekleştirilmişse.

Bu şartlardan biri dahi eksikse Kod 01 uygulanmamalıdır.

⚠️ Uyarı

Deneme süresi sona ermesine rağmen Kod 01 ile bildirim yapılması,
SGK ve İŞKUR uygulamalarında yanlış kod sayılır ve
sonradan kod düzeltme, idari yaptırım ve hukuki uyuşmazlık riskine yol açabilir.

SGK Bildirimi ve Uygulamada Dikkat Edilecek Hususlar

Kod 01 bildirimi yapılırken, deneme süresine ilişkin tüm şartların belgelenebilir ve denetime hazır olması gerekir. Bu kapsamda;

• Deneme süresinin iş sözleşmesinde açık, yazılı ve tereddüde yer bırakmayacak şekilde düzenlenmiş olması,
  sözleşmede deneme süresine ilişkin hüküm bulunmaması hâlinde Kod 01 uygulanmasını geçersiz kılar.

• Deneme süresinin fiilen devam ediyor olması,
  sürenin dolmuş olması veya işçinin deneme süresi bittikten sonra çalışmaya devam etmesi hâlinde Kod 01 kesinlikle kullanılamaz.

• İşçinin son fiilen çalıştığı günün doğru ve net biçimde tespit edilmesi,
  puantaj, vardiya çizelgesi, giriş–çıkış kayıtları ve bordro verileriyle uyumlu olması gerekir.

• Fesih tarihi ile SGK işten ayrılış bildirimi tarihinin birebir örtüşmesi,
  fiilî çalışma sona erdiği hâlde daha ileri veya geriye dönük tarih girilmesi usulsüzlük sayılır.

• İşten çıkışın geriye veya ileriye dönük şekilde düzenlenmemesi,
  özellikle deneme süresinin sona erdiği tarihten sonra geriye dönük Kod 01 bildirimi yapılması ciddi risk oluşturur.

• SGK işten ayrılış bildiriminin yasal süresi içinde ve doğru kod (Kod 01) seçilerek yapılması,
  süresi dışında yapılan bildirimler idari para cezasına konu olabilir.

• Fesih türü ile kullanılan SGK çıkış kodunun birebir uyumlu olması,
  işveren feshi olmasına rağmen farklı kod kullanılması veya deneme süresi dışındaki fesihlerde Kod 01 tercih edilmesi sonradan kod düzeltme gerektirir.

Bu kurallara aykırı yapılan bildirimler;

• SGK denetimlerinde usulsüzlük tespiti,

• İdari para cezası uygulanması,

• Kod düzeltme işlemleri nedeniyle geçmişe dönük belge ve savunma yükümlülüğü,

• İşçi–işveren arasında hukuki uyuşmazlık ve hak kaybı

risklerini doğurabilir.

Bu nedenle Kod 01 bildirimi, yalnızca deneme süresi, fesheden taraf ve tarihlerin kesin olarak doğru olduğu durumlarda ve gerekli kontroller yapıldıktan sonra uygulanmalıdır.

🔹 İşsizlik Maaşı (Kod 01 – Deneme Süresinde İşveren Feshi)

Kod 01, işveren tarafından yapılan bir feshi ifade eder. İşçi kendi isteğiyle ayrılmış sayılmaz.
Bu nedenle Kod 01, işveren feshi olmakla birlikte deneme süresine özgü istisnai bir fesih türü olduğundan, işsizlik maaşı bakımından İŞKUR tarafından çoğu zaman tereddütle değerlendirilir. Prim günleri ve diğer şartlar sağlansa dahi, uygulamada başvurular sıkça reddedilmektedir..

İşsizlik maaşı, yalnızca işçinin kendi kusuru dışında işsiz kalması halinde mümkündür.
Kod 01 kapsamında yapılan fesihlerde;

• Prim gün sayısı yeterli olsa dahi,

• Son 120 gün kesintisiz çalışma şartı sağlansa dahi,

• 30 gün içinde İŞKUR başvurusu yapılmış olsa dahi,

İŞKUR uygulamalarında başvurular çoğu durumda incelemeye alınmakta ve uygulamaya göre reddedilebilmektedir.

⚠️ Uygulamada Dikkat Edilecek Hususlar

• Deneme süresi sona ermiş olmasına rağmen Kod 01 ile çıkış yapılması,
  işsizlik maaşı başvurusunun reddedilmesine ve kod düzeltme talebine yol açabilir.

• İşçinin feshi haklı bir nedene dayanıyorsa ancak yanlış kod kullanılmışsa,
  hem işçi hem işveren açısından idari ve hukuki uyuşmazlık riski doğar.

• İşsizlik maaşı değerlendirmesinde, fesih nedeni ile SGK çıkış kodunun birebir uyumu esastır.

  Kod 01 Ne Zaman Kesinlikle Kullanılmamalıdır?

  Kod 01 aşağıdaki durumlarda kesinlikle kullanılmaz:

  • Deneme süresi fiilen sona ermişse,

  • İşçi deneme süresi bittikten sonra çalışmaya devam etmişse,

  • İş sözleşmesinde deneme süresine dair yazılı hüküm yoksa,

  • Fesih işçi tarafından yapılmışsa (bu durumda Kod 02 değerlendirilir),

  • Fesih haklı nedenle yapılmışsa (farklı SGK kodları kullanılır).

  Bu hâllerde Kod 01 kullanılması yanlış çıkış kodu sayılır.

   

   

SGK ve İŞKUR Açısından Değerlendirme

(Kod 01 – Deneme Süresinde İşveren Feshi)

SGK İşten Çıkış Kodu 01, deneme süresi devam ederken işverenin, iş sözleşmesini bildirimsiz ve tazminatsız olarak sona erdirmesi hâlinde kullanılan çıkış kodudur. Bu fesih türü, 4857 sayılı İş Kanunu’nun 15. maddesine dayanır ve deneme süresine özgü istisnai bir fesih hakkını ifade eder.

SGK Açısından Değerlendirme

SGK bakımından Kod 01, işveren tarafından yapılan ancak haklı ya da haksız fesih ayrımı aranmayan, deneme süresine özgü bir fesih türü olarak değerlendirilir. Bu kapsamda;

• Kod 01, işveren feshi olmasına rağmen ihbar ve kıdem tazminatı doğurmayan istisnai bir çıkış kodudur.

• Deneme süresi içinde çalışılan günler tamamen sigortalı sayılır ve bu günlere ait primlerin eksiksiz bildirilmiş olması gerekir.

• SGK açısından esas olan; deneme süresinin sözleşmede yazılı olması, fesih tarihinin doğru girilmesi ve kod–fesih gerekçesi uyumudur.

• Deneme süresi sona ermişken Kod 01 ile yapılan bildirimler, SGK uygulamalarında yanlış çıkış kodu olarak değerlendirilir ve kod düzeltme süreci gündeme gelir.

SGK yönünden Kod 01, işverene tazminat sorumluluğu yüklemeyen bir fesih türü olmakla birlikte, yanlış veya geç bildirim hâlinde idari para cezası ve denetim riski doğurur.

İŞKUR Açısından Değerlendirme

İŞKUR uygulamalarında Kod 01, işveren feshi olarak kabul edilir. Ancak bu fesih, deneme süresine özgü olduğu için işsizlik maaşı bakımından otomatik hak doğuran bir çıkış kodu değildir.

İŞKUR değerlendirmesinde;

• Kod 01 ile yapılan çıkışlarda, işsizlik maaşı doğrudan bağlanmaz.

• İşsizlik ödeneği için ayrıca;

  • Son 3 yıl içinde yeterli prim gününün bulunması,

  • Son 120 gün hizmet akdine tabi çalışmanın kesintisiz olması,

  • İşçinin kendi kusuru veya isteği dışında işsiz kalmış sayılması
    şartları birlikte incelenir.

• Deneme süresi içinde yapılan işveren fesihlerinde, İŞKUR uygulamada çoğu zaman “işsiz kalma nedeni” bakımından tereddütlü değerlendirme yapar ve başvurular incelemeye alınabilir veya reddedilebilir.

Özellikle deneme süresi fiilen sona ermiş olmasına rağmen Kod 01 kullanılmışsa, İŞKUR başvuruları neredeyse kesin olarak reddedilir ve işçi kod düzeltme talebiyle işverene başvurur.

Genel Değerlendirme

Kod 01;

• SGK açısından: Deneme süresine özgü, tazminatsız işveren feshi,

• İŞKUR açısından: İşsizlik maaşı bakımından riskli ve sınırlı değerlendirmeye tabi bir çıkış kodudur.

Bu nedenle Kod 01, yalnızca deneme süresi açıkça devam ederken, işveren tarafından fesih yapılmışsa ve tüm tarih–belge uyumu sağlanmışsa kullanılmalıdır.
Aksi hâlde hem SGK hem İŞKUR nezdinde yanlış kod, hak kaybı ve idari süreçler kaçınılmaz hâle gelir.