Kod 02 Nedir?
Deneme Süresinde İşçi Feshi

Kod 02 – Deneme Süresinde İşçi Tarafından Fesih,

iş sözleşmesinde deneme süresi açıkça yer alırken, bu süre henüz sona ermemişken, işçinin kendi isteği ve iradesiyle iş sözleşmesini bildirim (ihbar) süresine uymaksızın ve tazminatsız olarak sona erdirmesi hâlinde kullanılan SGK işten çıkış kodudur.

Bu fesih türünün kanuni dayanağı, 4857 sayılı İş Kanunu’nun 15. maddesidir.
Deneme süresi içinde işçi, herhangi bir gerekçe göstermek zorunda olmadan işten ayrılabilir.

Özetle Kod 02;

• Deneme süresi devam ediyor olmalıdır,

• Deneme süresi sözleşmede yazılı olmalıdır,

• Fesih işçi tarafından yapılmalıdır,

• İhbar ve kıdem tazminatı doğmaz,

• İşsizlik maaşı bağlanmaz.

Bu şartlardan biri yoksa Kod 02 kullanılmamalıdır.

Kanuni Dayanak – 4857 Sayılı İş Kanunu m.15

(Kod 02 – Deneme Süresinde İşçi Tarafından Fesih)

4857 sayılı İş Kanunu’nun 15. maddesi, iş sözleşmelerine deneme süresi konulmasına izin vermektedir.
Bu süre;

• Bireysel iş sözleşmelerinde en fazla 2 ay,

• Toplu iş sözleşmesi bulunan işyerlerinde en fazla 4 ay

olarak uygulanabilir.

Aynı maddenin devamına göre;
deneme süresi içinde taraflar, iş sözleşmesini bildirim süresine uymaksızın ve tazminat ödemeksizin feshedebilir.

Bu hüküm uyarınca;

• İşçi, deneme süresi devam ederken,

• Herhangi bir gerekçe göstermek zorunda olmaksızın,

• İhbar süresi vermeden,

• Kıdem ve ihbar tazminatı talep etmeksizin

iş sözleşmesini sona erdirebilir.

Bu şekilde işçi tarafından yapılan fesihlerde SGK İşten Çıkış Kodu 02 kullanılır.

⚠️ Ancak bu hak, yalnızca deneme süresi devam ettiği sürece geçerlidir.
Deneme süresi sona ermişse, işçi tarafından yapılan fesihlerde Kod 02 uygulanamaz ve farklı SGK çıkış kodları değerlendirilir.

Kod 02 Hangi Durumlarda Kullanılır?

SGK İşten Çıkış Kodu 02, yalnızca aşağıdaki şartların tamamı birlikte mevcutsa kullanılır:

• İş sözleşmesinde deneme süresi açık ve yazılı olarak yer alıyorsa,

• Deneme süresi henüz sona ermemişse,

• İş sözleşmesini sona erdiren taraf işçi ise,

• Ayrılma, işçinin kendi isteğiyle gerçekleşmişse,

• Fesih deneme süresi içinde ve bildirimsiz (ihbarsız) yapılmışsa,

• Fesih, haklı veya haksız neden tartışmasına girmeden gerçekleştirilmişse.

Bu koşullar altında işçi, 4857 sayılı İş Kanunu m.15 uyarınca iş sözleşmesini tazminatsız ve ihbarsız sona erdirebilir ve SGK çıkış kodu olarak Kod 02 bildirilir.

⚠️ Uyarı:
Bu şartlardan birinin dahi eksik olması hâlinde Kod 02 kullanılmamalıdır.
Özellikle deneme süresi sona ermişse veya fesih işveren tarafından yapılmışsa, Kod 02 yanlış çıkış kodu sayılır ve SGK–İŞKUR süreçlerinde düzeltme ve uyuşmazlık riski doğurur.

Tazminat ve İşçilik Hakları

(Kod 02 – Deneme Süresinde İşçi Tarafından Fesih)

Deneme süresi devam ederken işçinin kendi isteğiyle iş sözleşmesini sona erdirmesi hâlinde (SGK Kod 02), işçilik hakları aşağıdaki şekilde değerlendirilir:

• Kıdem tazminatı:
  Ödenmez. Deneme süresi içinde işçi tarafından yapılan fesihlerde kıdem tazminatı hakkı doğmaz.

• İhbar süresi / ihbar tazminatı:
  Uygulanmaz. İşçi, deneme süresi içinde işten ayrılırken ihbar süresi vermek zorunda değildir; işverenin de ihbar tazminatı ödeme yükümlülüğü bulunmaz.

• Ücret:
  İşçinin fiilen çalıştığı tüm günlere ait ücretler eksiksiz olarak ödenir.
  Ay ortasında ayrılma varsa, yalnızca çalışılan günlerin ücreti hesaplanır.

• Fazla mesai ve ek alacaklar:
  Deneme süresi içinde yapılmış ve belgelenmiş fazla mesai, hafta tatili veya genel tatil çalışmaları varsa karşılığı ödenir.

• Yıllık izin ücreti:
  Deneme süresi, yıllık izin kıdem süresine dâhil edilir.
  Ancak işçi henüz yıllık izne hak kazanmamışsa izin ücreti ödenmez.
  Hak kazanılmış izin günü bulunuyorsa, karşılığı izin ücreti olarak ödenir.

• SGK primleri:
  Deneme süresi boyunca çalışılan günlerin tamamı sigortalı sayılır ve bu sürelere ait primlerin eksiksiz bildirilmesi zorunludur.

📌 Özetle:
Kod 02 kapsamında yapılan fesihlerde tazminat yoktur, ancak işçinin çalıştığı süreye ait tüm ücret ve yasal alacakları saklıdır.

İşsizlik Maaşı Açısından Kod 02

(Deneme Süresinde İşçi Tarafından Fesih)

SGK İşten Çıkış Kodu 02, deneme süresi devam ederken işçinin kendi isteğiyle iş sözleşmesini sona erdirmesi hâlini ifade eder. Bu nedenle işsizlik maaşı açısından olumsuz değerlendirilir.

Genel Kural

Kod 02 ile işten ayrılan işçi, kendi isteğiyle işten ayrılmış sayılır.
Bu nedenle işsizlik maaşı bağlanmaz.

Neden İşsizlik Maaşı Verilmez?

İşsizlik ödeneği, yalnızca işçinin kendi kusuru ve isteği dışında işsiz kalması hâlinde bağlanır.
Kod 02’de fesih iradesi işçiye ait olduğu için bu şart sağlanmaz.

Şartlar Sağlansa Bile

Aşağıdaki koşullar tek başına yeterli değildir:

• Yeterli prim gün sayısının bulunması

• Son 120 gün kesintisiz çalışma şartının sağlanması

• 30 gün içinde İŞKUR’a başvuru yapılması

Kod 02 ile çıkış yapılmışsa, bu şartlar sağlansa dahi işsizlik maaşı ödenmez.

İstisna Var mı?

Genel uygulamada yoktur.
Ancak işçi, feshi haklı nedenle yaptığını (örneğin sağlık, ücretin ödenmemesi vb.) belgeleyebilirse ve çıkış kodu sonradan düzeltilirse, İŞKUR tarafından yeniden değerlendirme yapılabilir.

Yanlış Kodun Sonucu

• Kod 02 ile yapılan çıkışlar,
  İŞKUR başvurularının doğrudan reddedilmesine yol açar.

• Haklı neden olduğu hâlde Kod 02 girilmişse, kod düzeltme süreci gerekir.

📌 Net Özet:
Kod 02 = İşçinin kendi isteğiyle feshi
➡️ İşsizlik maaşı bağlanmaz

Kod 02 Ne Zaman Kesinlikle Kullanılmamalıdır

(Kod 02 – Deneme Süresinde İşçi Tarafından Fesih)

Kod 02 (Deneme Süresinde İşçi Tarafından Fesih) aşağıdaki durumlarda kesinlikle kullanılmamalıdır:

• Deneme süresi fiilen sona ermişse
  Deneme süresi bittikten sonra yapılan ayrılışlarda Kod 02 geçersizdir; normal fesih hükümleri uygulanır.

• İşçi deneme süresi bittikten sonra çalışmaya devam etmişse
  Süre bitiminden sonra çalışmanın sürmesi, deneme süresinin sona erdiğini gösterir; Kod 02 kullanılamaz.

• İş sözleşmesinde deneme süresi yazılı olarak yer almıyorsa
  Yazılı hüküm yoksa deneme süresine dayanılarak Kod 02 bildirimi yapılamaz.

• Fesih işveren tarafından yapılmışsa
  İşverenin sözlü/yazılı bildirimi, fiilî uygulaması veya yönlendirmesi varsa Kod 02 değil, uygun işveren feshi kodu kullanılmalıdır.

• İşçi baskı, zorlamayla veya yönlendirmeyle ayrılmışsa
  “İstifa” görünümünde olsa dahi irade sakatlığı varsa Kod 02 kullanılmamalıdır.

• İşçi haklı nedenle ayrılmışsa
  Ücret ödenmemesi, mobbing, sağlık vb. haklı nedenler mevcutsa Kod 02 yerine ilgili haklı fesih kodları değerlendirilmelidir.

• Yazılı istifa/irade beyanı yoksa
  İşçinin kendi isteğini gösteren somut belge olmadan Kod 02 ile çıkış yapılmamalıdır.

• Fesih tarihi ile SGK işten ayrılış tarihi uyumlu değilse
  Geriye/ileriye dönük bildirimler Kod 02’nin hatalı kullanımına yol açar.

📌 Özet Kural:
Kod 02 yalnızca deneme süresi devam ederken, işçinin kendi iradesiyle ve belgeli olarak yaptığı fesihlerde kullanılabilir. Bu şartlardan biri eksikse Kod 02 kesinlikle uygulanmamalıdır.

Deneme süresi TİS ile uzatılmışsa kontrol edilmemişse

Toplu iş sözleşmesi bulunan işyerlerinde deneme süresi 4 aya kadar uzayabilir.
TİS olup olmadığı kontrol edilmeden Kod 02 kullanılması yanlış kod riskine yol açar

İşçinin ayrılış iradesi fesih tarihinde net değilse

İşçinin ayrılma iradesi;

• Fesih tarihinden sonra alınmışsa,

• Sonradan düzenlenmiş belgelerle destekleniyorsa,

Kod 02 hukuken zayıf ve tartışmalı hâle gelir.

İşçi işe hiç başlamamış veya fiilen çalışmamışsa

İşçinin fiilî çalışması yoksa deneme süresinden söz edilemez.
Bu durumda Kod 02 yerine başka çıkış senaryoları değerlendirilmelidir.

İşçinin aynı işverene ait başka bir işyerine geçişi varsa

İşçi, deneme süresi içinde aynı işverene bağlı başka bir işyerine yönlendirilmişse,
bu durum fesih değil nakil sayılabilir. Kod 02 kullanılmamalıdır.

İşçi istifa ettiğini inkâr ediyorsa

İşçi sonradan:

• “Beni çıkardılar”

• “Zorla istifa ettirdiler”

iddiasında bulunuyorsa ve yazılı delil yoksa, Kod 02 yüksek uyuşmazlık riski taşır.

İK İçin Kod 02 Kontrol Listesi

SGK Bildirimi ve Uygulamada Dikkat Edilecekler

(Kod 02 – Deneme Süresinde İşçi Tarafından Fesih)

Kod 02 ile SGK işten ayrılış bildirimi yapılırken, fesih türünün işçi iradesine dayandığının ve deneme süresinin fiilen devam ettiğinin açık ve belgeli olması gerekir.

SGK Bildirimi Yapılırken

• Deneme süresi, iş sözleşmesinde açık ve yazılı olarak yer almalıdır.
  (Sözleşmede deneme süresi yoksa Kod 02 kullanılamaz.)

• Deneme süresi henüz sona ermemiş olmalıdır.
  Deneme süresi bittikten sonra yapılan ayrılışlarda Kod 02 geçersizdir.

• İş sözleşmesini sona erdiren tarafın işçi olduğu net şekilde tespit edilmelidir.
  (İşveren baskısı, yönlendirmesi veya fiilî fesih varsa Kod 02 kullanılmamalıdır.)

• İşçinin kendi isteğiyle ayrıldığına dair irade, tercihen:

  • Yazılı istifa dilekçesi,

  • E-posta,

  • İmza karşılığı tutanak
    ile kayıt altına alınmalıdır.

• Son fiilî çalışma günü doğru belirlenmelidir.
  Puantaj, vardiya, giriş–çıkış ve bordro kayıtlarıyla uyumlu olmalıdır.

• Fesih tarihi ile SGK işten ayrılış tarihi birebir aynı olmalıdır.
  Geriye veya ileriye dönük bildirim usulsüzlük sayılır.

• SGK işten ayrılış bildirimi yasal süresi içinde (10 gün) yapılmalıdır.

• Deneme süresinde çalışılan günlere ait SGK primleri eksiksiz bildirilmeli ve ödenmelidir.

Uygulamada Sık Yapılan Hatalar

• Deneme süresi sona erdiği hâlde Kod 02 kullanılması

• İşveren yönlendirmesiyle işçi ayrıldığı hâlde işçi feshi gibi bildirim yapılması

• İşçinin haklı nedenle ayrıldığı durumlarda yanlışlıkla Kod 02 girilmesi

• Yazılı istifa olmadan Kod 02 ile çıkış yapılması

Yanlış Bildirimin Sonuçları

Kod 02’nin hatalı kullanılması hâlinde;

• SGK tarafından kod düzeltme talebi

• İdari para cezası riski

• İşçinin işsizlik maaşı ve diğer haklar bakımından mağduriyeti

• İşçi–işveren arasında hukuki uyuşmazlık

gündeme gelebilir.

📌 Net Kural:
Kod 02 yalnızca deneme süresi devam ederken, işçinin tamamen kendi iradesiyle yaptığı fesihlerde ve tüm tarih–belge uyumu sağlandığında kullanılmalıdır.

Sık Yapılan Hatalar