SEAACADEMYİK HİZMETLERİ Kod 45 – Sataşma / Sarhoşluk / Uyuşturucu Nedeniyle Haklı Fesih
Kod 45, 4857 sayılı İş Kanunu’nun 25. maddesinin II-d bendi kapsamında; işçinin işverene/ailesine veya başka bir işçiye sataşması, işyerine sarhoş ya da uyuşturucu madde almış olarak gelmesi veya işyerinde bu maddeleri kullanması halinde, işverenin haklı nedenle derhal fesih hakkını kullanmasını ifade eder.
Kod 45 Nedir?
Kod 45, işyerinde güvenliği ve çalışma düzenini doğrudan bozan, ciddi ihlal niteliğindeki davranışlar için kullanılan haklı fesih kodudur. Bu kodda tipik üç başlık öne çıkar: sataşma, sarhoşluk ve uyuşturucu/uyarıcı madde.
- Sataşma: İşverene/işçiye yönelik fiziksel saldırı, tehdit, ciddi taciz veya kavga.
- Sarhoş gelme: İşe alkol etkisi altında gelme; iş güvenliğini riske atma.
- Uyuşturucu kullanma: İşyerinde kullanma veya etkisi altında çalışma.
- İş güvenliği: Forklift, pres, vinç, kimyasal vb. riskli işlerde tolerans daha da düşer.
Kanuni Dayanak – 4857/25-II-d
“İşçinin işverene yahut onun ailesi üyelerinden birine yahut işverenin başka işçisine sataşması, işyerine sarhoş yahut uyuşturucu madde almış olarak gelmesi ya da işyerinde bu maddeleri kullanması.”
Kod 45 – Haklar ve Sonuçlar (Genel Çerçeve)
| Hak | Durum | Açıklama |
|---|---|---|
| İşsizlik Maaşı | ❌ Çoğunlukla alınmaz | Kusura dayalı haklı fesih olarak değerlendirilir. |
| Kıdem Tazminatı | ❌ Genelde ödenmez | Haklı nedenle fesihte kıdem hakkı doğmaz. |
| İhbar Tazminatı | ❌ Yok | Derhal fesihte bildirim süresi uygulanmaz. |
| Ücret / Fazla Mesai / İzin | ✅ Talep edilebilir | Çalışılmış ücretler ve hak edilmiş alacaklar ayrı değerlendirilir. |
| Ceza / Dava Riski | ⚠️ Duruma bağlı | Şiddet, tehdit, madde kullanımı gibi durumlarda adli süreçler gündeme gelebilir. |
Kod 45’te İşverenin Uygulamada Yaptığı Doğru Adımlar
1) Olayı yazılılaştır
Tutanak: tarih-saat-yer, olayın anlatımı, kimlerin gördüğü, mümkünse görev unvanları. 2 tanık imzası süreci güçlendirir.
2) Savunma al
İşçiden yazılı savunma talep et. Vermezse “savunma vermedi” tutanağı oluştur. (Somut olayın koşullarına göre.)
3) Delilleri koru
Kamera kayıtlarını yedekle, mesajlaşma/log kayıtlarını sakla. Varsa alkol/test ölçümü için mevzuata uygun yöntem kullan.
4) Fesih bildirimini net yaz
“4857/25-II-d” dayanağı, olay özeti, tarih, varsa tutanak numarası. Sonra SGK çıkış kodunu (45) doğru seç.