Mevzuat Dayanağı (Özet)
5510 sayılı Kanun md. 86 (bildirim yükümlülüğü) ve
5510 sayılı Kanun md. 102 (idari para cezaları) kapsamında,
prim gün sayılarının/eksik gün nedenlerinin gerçeğe uygun bildirilmesi ve gerektiğinde belgelendirilmesi esastır.
Eksik gün uygulaması ayrıca SGK’nın ikincil düzenlemeleri ve idari uygulamaları ile şekillenir. İşverenin sorumluluğu; fiili çalışma düzenini doğru puantajlamak, doğru kodla bildirmek ve belgeleri dosyalamaktır.
Hangi Hatalara Ceza Kesilir?
- Belgesiz eksik gün bildirimi: Eksik gün var ama dayanak evrak yok.
- Yanlış kod seçimi: Örneğin devamsızlığı ücretsiz izin gibi göstermek.
- Puantaj ile beyan uyuşmazlığı: Çalışma kayıtları farklı, SGK bildirimi farklı.
- Kısmi süreli çalışma belgelerinin eksikliği: Sözleşme yok, puantaj yok.
- Rapor/istirahat kayıtlarının kontrol edilmemesi: E-rapor uyumsuzluğu.
Önemli: Denetimde belge ibraz edilemezse, SGK eksik günleri “yanlış/eksik bildirim” olarak değerlendirip
prim farkı çıkarabilir ve ayrıca idari para cezası uygulayabilir.
Eksik Gün Kaynaklı Riskler ve Yaptırımlar
Eksik gün hataları tek başına “tek bir ceza” gibi görünse de uygulamada birden fazla sonucu beraberinde getirebilir:
| Risk / Yaptırım | Ne anlama gelir? | İşverene etkisi |
|---|---|---|
| İdari Para Cezası | Bildirimin hiç/verilmemesi, geç verilmesi veya gerçeğe aykırı olması iddiası | Cezai tahakkuk + itiraz süreci + maliyet |
| Prim Farkı Tahakkuku | Eksik günlerin “çalışılmış” sayılması veya prime esas kazanç farkı | Geriye dönük prim + gecikme zammı/cezası |
| Teşvik İptali / Yararlanamama | Şartların ihlali veya kayıt/uyum problemi | Teşvik tutarlarının geri istenmesi ihtimali |
| İşçilik Alacakları İddiası | Puantaj/çalışma günleri uyuşmazlığı iş davasına konu olabilir | Fazla mesai/ücret/izin iddiaları güçlenir |
SGK Denetiminde Eksik Gün Nasıl İncelenir?
Denetimde genellikle şu kontrol zinciri izlenir:
- Beyan edilen prim gün sayısı ve eksik gün kodları kontrol edilir.
- Puantaj, vardiya çizelgesi, giriş-çıkış kayıtları, izin formları ve raporlar istenir.
- Belge ile kodun fiili durumu yansıtıp yansıtmadığı değerlendirilir.
- Uyuşmazlık varsa tutanak/rapor hazırlanır ve tahakkuk süreçleri başlar.
Pratik: Denetimde “evrakın kendisi” kadar “tutarlılık” önemlidir.
Puantaj + izin + bordro + SGK bildirimi aynı hikâyeyi anlatmalıdır.
Ceza Riskini Azaltma (Kontrol Listesi)
- Eksik gün olan her ay için kod + belge eşlemesini klasörleyin.
- Kısmi süreli çalışmada mutlaka yazılı sözleşme ve düzenli puantaj tutun.
- Ücretsiz izinlerde imzalı talep/onay olmadan eksik gün bildirmeyin.
- Devamsızlıkta tutanak + ihtar süreçlerini işleyin.
- Raporlarda e-rapor kayıtlarını kontrol edin, bordroya doğru yansıtın.
Eksik gün konusu, küçük bir “kod seçimi” gibi görünse de
denetimde büyük maliyetlere dönebilen bir alan.
İşyerinde standart dosyalama sistemi kurmak en hızlı çözümdür.