1İş ilanı dolandırıcılığı nasıl anlaşılır?
⌄
İş ilanı dolandırıcılığını anlamanın en güçlü yolu, ilanın “işe alım mantığına” uyup uymadığını kontrol etmektir.
Gerçek dışı maaş,
kapora/dosya parası, firma bilgisinin gizlenmesi, sadece
WhatsApp üzerinden yürütülen süreçler ve “hemen karar ver” baskısı en net işaretlerdir.
Kurumsal firmalar;
açık unvan,
adres,
sabit hat,
resmi web sitesi ve
kurumsal e-posta sunar.
Seaacademyik önerisi: “Para yok, link yok, kimlik yok” kuralını başvurunun ilk aşamasında uygula. Şüpheli ilanı formdan bize ilet.
2Kapora isteyen iş ilanları güvenli mi?
⌄
Hayır. İşe girmek için
kapora,
kayıt ücreti,
dosya parası,
eğitim bedeli gibi ücret istenmesi çok yüksek ihtimalle dolandırıcılıktır.
Yasal düzende işveren; işe alım maliyetlerini kendi karşılar, adaydan “işe giriş için” ödeme talep etmez.
Hızlı kontrol: “Ücret ödemeden başvuru mümkün mü?” sorusuna net “evet” demeyen ilanlardan uzak dur.
3WhatsApp’tan gelen iş teklifleri gerçek mi?
⌄
Başvuru yapmadan gelen WhatsApp teklifleri yüksek risk taşır. Özellikle yabancı numaralar, “hemen başla” baskısı,
link gönderimi ve kimlik/IBAN istenmesi dolandırıcılık ihtimalini artırır. Kurumsal süreçlerde genelde
önce başvuru, ardından telefon/online görüşme ve en son resmi evrak adımları olur.
4Evden paketleme işi ilanları güvenilir mi?
⌄
Çoğu güvenilir değildir. “Ürün gönderimi”, “kargo ücreti”, “malzeme bedeli” gibi bahanelerle ödeme isteniyorsa
bu büyük oranda dolandırıcılıktır. Gerçek evden işler genelde
sözleşmeli,
kurumsal ve
doğrulanabilir firma üzerinden yürür.
Altın kural: Evden işte de para ödemesi işverenden çalışana yapılır; tersi olmaz.
5Telegram iş grupları güvenli mi?
⌄
Telegram grupları çoğunlukla denetimsizdir; bu nedenle “kolay para”, “günlük kazanç”, “komisyonsuz iş” gibi
vaatler dolandırıcılık oranını yükseltir. Telegram üzerinden ilan görürsen,
firmanın resmi web sitesi, vergi/ünvan bilgisi ve kurumsal iletişim kanalları olmadan işlem yapma.
6Para isteyen firmaya güvenilir mi?
⌄
Hayır. İşe alım sürecinde “para talebi” dolandırıcılık göstergesidir. İşverenin talep edebileceği şeyler;
başvuru bilgisi, deneyim, uygunluk ve görüşme sürecidir. Para talebi varsa süreç işe alım değil,
çoğu zaman para toplama düzenidir.
7Sahte iş ilanı nereye şikayet edilir?
⌄
Sahte ilanları; ilan platformunun
şikayet alanına, elindeki delillerle birlikte
Emniyet Siber Suçlar birimlerine ve gerekli durumlarda
savcılığa iletebilirsin.
Ayrıca ilan “İŞKUR / resmi kurum adı kullanıyorsa” ilgili kuruma da bildirim yapılabilir.
Delil listesi: ekran görüntüsü, telefon numarası, IBAN, link, konuşma kayıtları, gönderilen dosyalar.
8İş ilanında vergi istenir mi?
⌄
Hayır. Vergi ve SGK süreçleri işverenin yükümlülüğüdür. Adaydan “vergi”, “harç”, “evrak bedeli” istenmesi
normal bir işe alım pratiği değildir ve risk göstergesidir.
9Kimlik isteyen firmaya güvenilir mi?
⌄
Kimlik bilgisi genelde
işe giriş aşamasında ve doğrulanmış kanallardan istenir. Başvuru sırasında WhatsApp’tan
kimlik fotoğrafı isteyen, yüz yüze/online görüşme yapmadan “evrak gönder” diyen firmalara güvenme.
Doğru sıra: başvuru → görüşme → teklif → resmi evrak (kimlik/ikametgâh vb.).
10Deneme işi ücretli olur mu?
⌄
Deneme süresi, fiilen çalışma içeriyorsa ücretli olmalıdır. “Ücretsiz deneme” yaklaşımı; suistimale açık olduğu için
yazılı şartlar net değilse risk taşır. En azından görev, süre, ücret ve sigorta konuları açıklığa kavuşmalıdır.
11İş ilanında firma adı yoksa güvenilir mi?⌄
Firma adı/adres/iletişim bilgisi olmayan ilanlar yüksek risklidir. “Gizli firma” ilanları bazen gerçek olabilir ama
adayın güvenliği için en azından resmi iletişim kanalı ve iş tanımı net olmalıdır. Firma adını doğrulamadan
evrak veya ödeme paylaşma.
12Gmail uzantılı mailden gelen iş teklifleri güvenilir mi?⌄
Kurumsal firmalar genelde alan adlarına ait e-posta kullanır (ör. @firma.com). Gmail/Outlook gibi uzantılar tek başına
“dolandırıcı” demek değildir ama doğrulama ihtiyacını artırır. Firma web sitesinde aynı e-posta/telefon var mı kontrol et.
13Çok kısa sürede işe alındım denmesi normal mi?⌄
Hiç görüşme olmadan “kabul edildin” denmesi normal değildir. Bazı acil pozisyonlar hızlı ilerleyebilir ama yine de
en azından bir doğrulama görüşmesi, görev tanımı ve resmi teklif süreci gerekir. “Hemen ödeme/evrak gönder” baskısı varsa uzak dur.
14IBAN isteyen iş ilanları güvenli mi?⌄
IBAN bilgisi genelde işe giriş tamamlandıktan sonra maaş için istenir. Daha başvurunun başında IBAN isteyen, özellikle
“ön ödeme/komisyon/işlem” diyen ilanlar risklidir. IBAN’ını paylaştıysan bile para göndermeden durumu değerlendir.
15Kripto ile ödeme teklif eden işler gerçek mi?⌄
Maaşın kripto ile ödenmesi vaadi çoğu zaman dolandırıcılık/piramit düzeneğiyle ilişkilidir. Yasal ve düzenli işlerde
ödeme genelde banka üzerinden yürür. “Kripto yatır, görev al” modeli çok risklidir.
16Yurt dışı numaradan gelen iş teklifleri güvenilir mi?⌄
Genellikle hayır. Yabancı numaralarla “uzaktan iş”, “günlük görev”, “komisyon” vaatleri sık görülür.
Firma; web sitesi, resmi adresi, şirket kaydı ve doğrulanabilir referanslar göstermiyorsa iletişimi kes.
17Link tıklatılan iş ilanları güvenli mi?⌄
Bilinmeyen linkler; hesap çalma, kimlik avı (phishing) ve cihaz zararlı yazılımı için kullanılabilir.
“Form doldur, giriş yap, doğrula” gibi adımlar varsa dikkat et. Link tıklamadan önce domaini kontrol et ve mümkünse firma sitesinden doğrula.
18İş ilanında “acil” vurgusu dolandırıcılık mıdır?⌄
“Acil” tek başına dolandırıcılık değildir. Ancak aşırı baskı, “hemen karar ver”, “hemen ödeme yap”, “bugün geçerli” gibi
ifadeler dolandırıcılıkta sık görülür. Acil işe alımda bile kurumsal doğrulama adımları atlanmaz.
19Sosyal medyada görülen iş ilanları güvenilir mi?⌄
Kaynağı doğrulanmayan ilanlar risklidir. Sosyal medya ilanında firma adını ara, web sitesini kontrol et,
kurumsal e-posta/telefon var mı bak. Sadece DM/WhatsApp ile ilerlemek yerine resmi kanallardan teyit et.
20Referans isteyen dolandırıcı olur mu?⌄
Olabilir. Dolandırıcılar “güven” oluşturmak için sahte referans, sahte ekran görüntüsü ve sahte sözleşme paylaşabilir.
Referans adı verilen kişi/kurum gerçekten var mı, o kurumun resmi kanallarından doğrulanabiliyor mu kontrol et.
21E-Devlet bilgisi isteyen iş ilanları güvenli mi?⌄
Hayır. E-Devlet şifresi ve hesap erişimi kişisel güvenliğin temelidir. İşe girişte bazı belgeler istenebilir ama
“şifreni ver” veya “hesabına gir” yaklaşımı kabul edilemez. Bu talep dolandırıcılık göstergesidir.
22Sigorta sözü verip belge sunmayan firmaya güvenilir mi?⌄
Sigorta (SGK) süreci sözle değil, resmi kayıtla yürür. “Sonra yaparız” yaklaşımı risklidir.
İşe başlama tarihiyle birlikte SGK girişinin yapılacağı netleşmeli, mümkünse yazılı teyit alınmalıdır.
23Günlük yüksek kazanç vaat eden işler gerçek mi?⌄
Çoğu gerçek değildir. “Günde 5.000 TL”, “sadece 2 saat” gibi vaatler genelde oltadır.
Gerçek iş ilanları iş tanımı, çalışma saatleri, ücret ve ödeme yöntemi gibi konularda şeffaftır.
24Evden ek gelir ilanları güvenilir mi?⌄
Firma doğrulanmıyorsa ve “malzeme/kargo/üyelik” gibi ödeme talebi varsa güvenilir değildir.
Evden işlerde de sözleşme, görev tanımı ve ödeme planı net olmalıdır.
25CV istemeden iş veren firmaya güvenilir mi?⌄
CV bile istemeden “kabul” vermek çoğu zaman şüphelidir. Bazı dönemsel işler hızlı olabilir ama
yine de adayın temel bilgileri, deneyimi ve uygunluğu kontrol edilir. “Hiç bilgi yok, hemen başla” yaklaşımı risklidir.
26İş ilanında sözleşme yoksa risk var mı?⌄
Evet. Yazılı şartlar olmadan çalışmak; ücret, mesai, görev tanımı ve haklar konusunda mağduriyet doğurabilir.
En azından teklif metni/iş tanımı ve ödeme koşulları yazılı olmalıdır.
27İşe başlamadan eğitim ücreti istenir mi?⌄
İşe alımın şartı olarak “eğitim ücreti” istemek çok risklidir. Kurumsal firmalar eğitim veriyorsa bunu kendi planlar.
Ücret talebi varsa, en azından resmi kurum/sertifika, sözleşme ve iade şartları net olmalıdır; çoğu vakada uzak durmak gerekir.
28Kargo ile ürün gönderip iş yaptıranlar güvenilir mi?⌄
Ürün bedeli/kargo bedeli isteniyorsa dolandırıcılıktır. “Önce öde sonra ürün gelir” modeli çok sık kullanılır.
Kurumsal tedarik süreçlerinde ürün/ekipman temini işveren tarafından yapılır.
29Video izleyerek para kazanma işleri gerçek mi?⌄
Çoğu piramit sistem veya dolandırıcılıktır. İlk aşamada küçük ödeme yapıp güven kazanabilirler, sonra daha yüksek tutar isterler.
“Yatırım yap, görev al” şemasına girme.
30Online görev yap para kazan ilanları güvenilir mi?⌄
Genellikle güvenilir değildir. “Görev” adı altında para yatırma, komisyon, üyelik gibi talepler sık görülür.
Ödeme alacağın yerin resmi şirket olup olmadığı, sözleşme ve açık şartlar çok kritiktir.
31IBAN’a para yatır diyen firmalar güvenilir mi?⌄
Hayır. İşe alımda “IBAN’a para yatır” talebi net dolandırıcılık göstergesidir.
Parayı göndermeden önce iletişimi kes ve delilleri sakla.
32İşe giriş için noter masrafı istenir mi?⌄
Genelde hayır. Bazı özel durumlarda belge tasdiki gerekebilir ama “işe giriş şartı” gibi sunulup adaydan para toplanması risklidir.
Noter masrafı adı altında ödeme isteniyorsa özellikle dikkat et.
33CV havuzu bahanesiyle para istenir mi?⌄
Hayır. CV kaydı/başvuru süreci için adaydan para talep edilmesi normal değildir.
“CV’ni sisteme ekleyelim” deyip ücret isteyen yerlerden uzak dur.
34Evden kargo işi gerçek mi?⌄
Büyük oranda dolandırıcılıktır. Özellikle “kargo/ürün bedeli” veya “paket başı ücret” vaatleriyle birlikte
para isteniyorsa uzak dur.
35Sosyal medya yöneticiliği adıyla gelen işler güvenilir mi?⌄
Firma doğrulanmadıysa risklidir. “Hemen linke gir”, “hesabını bağla”, “panel kur” gibi adımlar veri güvenliği için tehlikeli olabilir.
Resmi sözleşme, görev tanımı ve ödeme planı olmadan ilerleme.
36Freelance adı altında para isteyen işler gerçek mi?⌄
Freelance işte ödeme işi yapana yapılır. “Önce para yatır”, “üyelik satın al”, “güvence bedeli” gibi talepler dolandırıcılık göstergesidir.
37İş ilanında adres gizleniyorsa risk var mı?⌄
Evet. En azından şehir/ilçe ve görüşme lokasyonu net olmalıdır. Adres tamamen gizliyse ve süreç WhatsApp’ta dönüyorsa risk artar.
38İş ilanında şirket vergi numarası yoksa güvenilir mi?⌄
Vergi numarası her ilanda yazmak zorunlu olmayabilir ama firma kimliği (unvan, adres, iletişim) yoksa risk artar.
Firma doğrulaması yapmadan evrak/ödeme paylaşma.
39Telefonla hiç konuşmadan iş veren firmaya güvenilir mi?⌄
Hayır. Gerçek firmalar genelde en az bir doğrulama görüşmesi yapar. Sadece yazışma + “hemen gönder” yaklaşımı risklidir.
40İş ilanı PDF ile geliyorsa güvenilir mi?⌄
PDF tek başına güven göstergesi değildir. PDF içeriğindeki firma bilgileri doğrulanabiliyor mu, resmi iletişim var mı,
linkler nereye gidiyor kontrol et. Şüpheli PDF’leri açmadan önce dikkatli ol.
41İşe giriş için WhatsApp grubu kuran firmalar güvenilir mi?⌄
Çoğu zaman hayır. Kurumsal işe alım süreçleri grup chat ile yönetilmez. Grup kurup “ödeme/evrak” isteyen modeller risklidir.
42“Sadece bugün geçerli” iş ilanları güvenilir mi?⌄
Aşırı aciliyet ve baskı dolandırıcılıkta sık kullanılan taktiktir. Gerçek firmalar adayın düşünmesine fırsat tanır.
43Yurt dışı evden iş ilanları gerçek mi?⌄
Çoğu dolandırıcılıktır, özellikle ödeme isteniyorsa. Yurt dışı işlerde şirket kaydı, sözleşme, ödeme yöntemi ve resmi süreçler çok net olmalıdır.
44İşe alımda yüz yüze görüşme olmaması normal mi?⌄
Bazı pozisyonlarda online görüşme yeterli olabilir; ancak yine de karşılıklı doğrulama, görev tanımı, ücret ve resmi teklif gerekir.
Hiç görüşme olmadan “kabul” yaklaşımı risklidir.
45İş ilanında maaş net yazılmıyorsa risk var mı?⌄
Tek başına dolandırıcılık değildir; bazı firmalar maaşı görüşmede konuşur. Ancak ilanda firma bilgisi yoksa,
aşırı vaat varsa ve süreç WhatsApp’ta dönüyorsa risk artar.
46Sahte iş ilanları neden bu kadar yaygın?⌄
Sosyal medya ve bazı platformlarda denetim zayıf olabiliyor. Dolandırıcılar “kolay para” vaatlerini kullanarak hızlı hedef buluyor.
Bu yüzden adayların doğrulama alışkanlığı edinmesi çok önemli.
47Dolandırıcı iş ilanları hangi sektörlerde daha yaygın?⌄
“Evden iş”, “paketleme”, “ek gelir”, “online görev”, “komisyon” gibi başlıklarda daha yoğun görülür.
Çalışma modeli belirsiz ve ödeme/kapora isteyen her ilan ekstra risk taşır.
48Dolandırıcı iş ilanına uğrarsam ne yapmalıyım?⌄
Önce delilleri sakla: konuşmalar, ekran görüntüsü, IBAN, link, isim/numara. Ardından platforma bildir.
Para gönderdiysen banka ile acil iletişime geç. Resmi başvurular için ilgili birimlere delillerle başvur.
49Güvenilir iş ilanı nasıl olmalı?⌄
Güvenilir ilan; firma bilgileri açık, iş tanımı net, ücret/yan haklar mantıklı, ödeme talebi yok, görüşme süreci var ve
resmi işe giriş adımları şeffaftır. En önemlisi; adaydan para talep edilmez.
50Güvenilir iş ilanlarını nereden bulabilirim?⌄
Resmi ve doğrulanabilir kaynaklara yönel: İŞKUR, kurumsal kariyer platformları ve kurumsal insan kaynakları danışmanlık firmaları.
Seaacademyik Hizmetleri üzerinden de doğrulanmış ilanları takip edebilirsin.
Öneri: Şüpheli gördüğün ilanı aşağıdaki formdan bize gönder, kontrol edelim.