Sigorta, SGK ve Resmî Haklar – Sık Sorulan 50 Soru
Bir soru açıkken başka soruya tıklarsan otomatik kapanır. Mobilde hızlı ve takılmayan kullanım.
Not: Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır. Resmî süreçler için SGK/İŞKUR ve uzman danışmanlık desteği alın.
(En doğru yönlendirme için formu kullanabilirsin.)
Sigorta, çalışanın fiilen işe başladığı gün başlamak zorundadır. İşveren, çalışanın işe başlayacağı günün öncesinde SGK’ya işe giriş bildirgesi vermelidir. “Bir gün deneme, sonra sigorta” uygulaması yasadışıdır.
İşe giriş bildirgesi, çalışanın SGK sistemine resmi olarak kaydedildiğini gösteren belgedir. Bu belge olmadan çalıştırılan işçi sigortasız sayılır ve işveren ağır cezalarla karşılaşır.
SGK girişi yapılmadan çalıştırılan işçi için işverene yüksek idari para cezası, geriye dönük prim borcu ve faiz uygulanır. İşçi ise hak kaybı yaşar ancak şikâyet halinde haklarını geri alabilir.
E-Devlet üzerinden “SGK Tescil ve Hizmet Dökümü” sorgulaması yaparak sigortanızın yatıp yatmadığını anında görebilirsiniz. Görünmüyorsa sigortasız çalıştırılıyorsunuz demektir.
Evet. Sigortasız çalıştırmak işveren için suçtur, sigortasız çalışmak ise işçi açısından hak kaybına yol açar. İşçi şikâyet ettiğinde cezai sorumluluk işverene aittir.
Normal şartlarda hayır. Ancak işçi SGK’ya şikâyet, iş mahkemesi veya tanıklarla ispat yoluyla geriye dönük sigorta tescili yaptırabilir.
Evet. Deneme süresi dâhil olmak üzere çalışılan her gün sigorta zorunludur. Deneme süresi sigortasız çalıştırma hakkı vermez.
Evet. Part-time çalışanların çalıştıkları gün sayısı kadar SGK primi yatırılır. Hiç sigorta yapılmaması yasaktır.
Hayır. Sigorta günlük değil, aylık prim gün sayısı üzerinden yapılır. Ancak eksik gün bildirimleri mümkündür.
Primler brüt maaş üzerinden hesaplanır. Asgari ücretin altında sigorta bildirimi yasaktır.
Evet. SGK primlerinin bir kısmı işçi, bir kısmı işveren tarafından ödenir. İşçi payı maaştan kesilir ve bu yasal bir kesintidir.
İşten çıkış kodu, çalışanın işten hangi sebeple ayrıldığını SGK’ya bildiren resmi koddur. Bu kod, işsizlik maaşı ve tazminat haklarını doğrudan etkiler.
Çıkış kodu yanlış girilirse işçi işsizlik maaşı alamaz, tazminat hakkını kaybedebilir. Bu nedenle çok kritiktir.
Kod 4 (işveren feshi), Kod 3 (istifa), Kod 18 (işin sona ermesi), Kod 25 (ahlak ve iyi niyet kurallarına aykırılık) en sık kullanılanlardır.
Kod 4, işverenin haklı bir sebep olmadan işçiyi işten çıkarmasıdır. Bu kodla çıkan işçi kıdem ve ihbar tazminatı ile işsizlik maaşı alabilir.
Kod 3, işçinin kendi isteğiyle istifa etmesi anlamına gelir. Genellikle işsizlik maaşı hakkı doğmaz.
Kod 25, ahlak ve iyi niyet kurallarına aykırı davranış sebebiyle çıkıştır. Bu kodla çıkan işçi tazminat ve işsizlik maaşı alamaz.
İşçi, SGK’ya dilekçe vererek veya iş mahkemesine başvurarak çıkış kodunun düzeltilmesini talep edebilir.
Aynı işyerinde en az 1 yıl çalışan ve haklı nedenle işten ayrılan veya çıkarılan işçilere kıdem tazminatı ödenir.
İşten çıkış tarihinde veya makul süre içinde ödenmelidir. Gecikirse işçi faiz talep edebilir.
Normalde hayır. Ancak evlilik, askerlik, emeklilik veya haklı fesih durumlarında alabilir.
Çalışma süresine göre 2 ile 8 hafta arasında değişir. Süreye uyulmazsa ihbar tazminatı doğar.
Evet. İhbar süresi boyunca işçi maaşını ve tüm haklarını almaya devam eder.
Duruma göre kıdem tazminatı, ihbar tazminatı, işsizlik maaşı ve fazla mesai alacakları talep edilebilir.
Son 3 yılda en az 600 gün prim, son 120 gün kesintisiz çalışma ve işveren tarafından çıkarılma şartı aranır.
Prim gün sayısına göre 6, 8 veya 10 ay boyunca ödenir.
Başvurudan sonraki ayın başında ödenmeye başlar.
İŞKUR’a şahsen veya e-Devlet üzerinden başvuru yapılabilir.
ALO 170, e-Devlet veya doğrudan SGK il müdürlükleri üzerinden şikâyet edilebilir.
Evet. İşçinin kimliği gizli tutulur, işveren bilgilendirilmez.
Evet. Tanık, bordro, mesajlaşma ve kamera kayıtlarıyla ispat mümkündür.
İlgili günler için SGK bildirimi yapılmamıştır.
Ay içinde tam çalışılmasına rağmen SGK’ya daha az gün bildirilmesidir ve yasaya aykırıdır.
Bu durum ileride emeklilik maaşınızı düşürür ve işveren suç işlemiş olur.
Evet. İşçi şikâyet ederse işveren ceza alır, primler geriye dönük yatırılır.
Evet. Taşeron işçiler de tam sigortalı olmak zorundadır.
Stajyerlere iş kazası ve meslek hastalığı sigortası yapılır, emekliliğe sayılmaz.
Evet. Çıraklık sigortası yapılır ancak primler sınırlıdır.
Emeklilik, tazminat ve işsizlik maaşı hesaplamalarında temel belgedir.
E-Devlet üzerinden ücretsiz alınabilir.
SGK’ya şikâyet edilmeli, gerekiyorsa hukuki yollara başvurulmalıdır.
Evet. Sigortasız çalıştırılan işçi de tazminat ve haklarını alabilir.
Hayır. Tüm cezalar işverene uygulanır.
Prim günleri ve yatırılan kazanç emeklilik maaşını doğrudan belirler.
Kişinin giriş tarihine göre değişir ancak genellikle 7.000 – 9.000 gün aralığındadır.
Evet. Birden fazla işyerinde sigortalı çalışmak mümkündür.
Evet. Hem işveren hem sistem açısından yasa dışıdır.
Evet. Prim günleri eksik olduğu için işsizlik maaşı alınamayabilir.
Evet. Sosyal güvenlik anayasal bir haktır ve devredilemez.
Resmî kaynaklar olan SGK, İŞKUR ve e-Devlet üzerinden alınan bilgiler en güvenilir olanlardır. Detaylı yönlendirme için uzman desteği de değerlidir.